Kategorie

Kamienne wieże Hovenweep

Hovenweep Nat. Mon.3 , ColoradoHovenweep w języku Ute znaczy „pustynna dolina”. I trudno nie zgodzić się z tym określeniem. Podróżując bowiem przez tą jałową okolicę, zaczynamy zastanawiać się, jak to możliwe że tysiąc lat temu populacja licząca co najmniej 2500 mieszkańców potrafiła tu przetrwać i z powodzeniem zajmować się rolnictwem. Jednak Anasazi (Pueblo) doskonale radzili sobie z gospodarowaniem drogocennymi zasobami wody w regionie, co umożliwiało im kultywowanie tarasowych pół na zboczach wąwozów.

Powołany do życia w 1923 roku Hovenweep National Monument składa się z sześciu grup ruin na pograniczu dwóch amerykańskich stanów. Cztery zespoły znajdują się na terenie Kolorado (Holly Canyon, Hackberry Canyon, Cutthroat Castle i Goodman Point), zaś pozostałe dwa w Utah (Cajon i Square Tower). Park ma w swojej pieczy aż 314 hektarów, skrywających bezcenną historię regionu. Co prawda pierwsze ślady osadnictwa pochodzą co najmniej już z okresu archaicznego, to jednak kamienne wieże i puebla są dziełem zamieszkującej ten obszar w okresie AD 500-1300 ludności kultury Pueblo (Anasazi). Warto wspomnieć, że struktury znajdujące się obecnie na terenie parku archeologicznego, zostały odkryte w 1854 roku przez mormońskich osadników. Jest to o przeszło 30 lat wcześniej niż Richard Wetherill i Charles Manson natrafili na ruiny słynnego Pałacu Klifowego, na terenie obecnego Parku Narodowego Mesa Verde w Kolorado.

W latach 20-tych XX wieku prace archeologiczne prowadził w Hovenweep Jesse Walter Fewkes. W swych badaniach skupił się jednak na dużych, dobrze widocznych i najlepiej zachowanych strukturach. To przede wszystkim jemu zawdzięczmy nazewnictwo poszczególnych struktur, jak choćby Hovenweep Castle czy Stronghold House. W rzeczywistości funkcje tych konstrukcji tak naprawdę wcale nie odzwierciedlają owych nazw. Następnie w latach 70-tych XX wieku badania archeologiczne prowadzono tu w ramach Projektu Archeologicznego Hovenweep. Niestety obszar parku archeologicznego nadal pozostaje przebadany jedynie w stopniu minimalnym.

 

Hoveenweep Nta. Mon.1,Colorado

 

Nasza dotychczasowa wiedza na temat osadnictwa w tym regionie wskazuje, że do AD 1100 ludność zamieszkiwała głównie osiedla na szczytach mes. Następnie w okresie Pueblo III z powodów, które nadal pozostają niejasne, populacja przeniosła się na czoło wąwozów. Podobna sytuacja miała miejsce w innych regionach zamieszkiwanych przez Anasazi, jak Kayenta, Canyon de Chelly, czy Mesa Verde. Na terenie parku mamy do czynienia z licznymi i dość zróżnicowanymi strukturami. Niektóre z nich wybudowano na planie kwadratu, inne w kształcie litery D, a jeszcze inne są okrągłe. Wiele z tych struktur jest kilkupoziomowych. To co jest bardzo charakterystyczne to brak dużych kiv (great kivas) . Konstrukcje na planie litery D posiadały niejednokrotnie kivy w centralnej części. Jednak pod względem stylistycznym były zbliżone do Sun Temple z Mesa Verde. Warto dodać, że każde z osiedli z obszaru Hovenweep posiadało owe D-kształtne konstrukcje. Jednak najbardziej charakterystyczne struktury stanowią wieże. Ich funkcja nadal pozostaje owiana tajemnicą. Zdaniem badaczy mogą to być konstrukcje obronne, pomieszczenia magazynowe, wieże umożliwiające komunikację, czy też budynki ceremonialne. W niektórych rejonach Płaskowyżu Kolorado wieże pojawiają się już w późnym okresie Pueblo II. Często są połączone z kivami za pomocą tunelów. Ten aspekt konstrukcji może niejako wskazywać na ceremonialną funkcję wież. Z drugiej strony wykopaliska prowadzone w latach 70-tych XX wieku przez Josepha C. Wintera na terenie parku Hovenweep, dostarczyły także informacji o ich niekiedy gospodarczym, a nawet mieszkalnym charakterze. Jednak dopiero w okresie Pueblo III, zwłaszcza po AD 1200, kamienne wieże stają się niezwykle powszechnymi strukturami architektonicznymi w regionalnym krajobrazie. Co jednak było powodem wznoszenia tych charakterystycznych konstrukcji?

 

Scan11754

 

W okresie Pueblo III mamy do czynienia ze znacznym i raptownym wzrostem populacji, co wiąże się z intensyfikacją rolnictwa oraz stopniowym wyczerpywaniem się zasobów naturalnych. Dotyczy to zwłaszcza spadku urodzajności gleb, dostępności drewna na opał oraz zmniejszającej się liczby dzikich roślin i zwierząt. Po AD 1200 dochodzi również do znacznej eskalacji konfliktów. Jest to zjawisko charakterystyczne dla północnej części Południowego-Zachodu, jednak najbardziej widoczne jego przejawy możemy zaobserwować w regionie Mesa Verde. W centralnej kivie na terenie osiedla Salmon w północnym Nowym Meksyku odkryto spalone  szczątki 45-55 osobników, przeważnie dzieci. Z kolei analiza szczątków 41 osób z Castle Rock Pueblo wskazuje, że przyczyna śmierci było gwałtowne mocne uderzenie. Ponadto istnieją przesłanki, wskazujące, że wielu osobników z tej lokalizacji oraz z Sand Canyon nie zostało w ogóle pochowanych. Świadczy o tym stopień zwietrzenia kości oraz ich uszkodzenia spowodowane przez zwierzęta. Wielu badaczy uważa, że to właśnie konflikty doprowadziły do budowania wież oraz grupowania się ludzi w dużych, obronnie ulokowanych pueblach.

 

Scan11743

 

Eskalacja konfliktów mogła stanowić jedną z przyczyn, najbardziej klasycznego problemu amerykańskiej archeologii, a mianowicie depopulacji regionu Four Corners (styk Utah, Kolorado, Arizony i Nowego Meksyku) pod koniec XIII wieku. Do opuszczenia swych siedzib mogła zmusić miejscową ludność „wielka susza” z lat 1276-1299 AD. Jednakże w wielu rejonach wyludnienie rozpoczęło się już we wczesnych latach 70-tych XIII wieku. Należy jednak pamiętać, że nie była to całkowita depopulacja. Mimo, że ludność nie użytkowała już regionu przez cały rok, to niewątpliwie korzystała z jego określonych zasobów okazjonalnie.

Poniższy artykuł nie wyczerpuje oczywiście problematyki wież, zarówno na terenie parku Hovenweep, jak i w całym regionie. Dlatego zachęcam do skorzystania z poniższej literatury oraz linków.

Tekst powstał w oparciu o poniższe źródła

KANTNER, J. 2004. Ancient Puebloan Southwest. Cambridge University Press.

NOBLE, D.G. 2000. Ancient Ruins of the Southwest. Northland Publishing.

FERGUSON, W.M., ROHN, A.H. 1987. Anasazi Ruins of the Southwest in color. The University of New Mexico Press.

LIPE, W.D., VARIEN M.D., WILSHUSEN, R.H. (red.). 1999. Colorado Prehistory: A Context for the Southern Colorado River Basin. Colorado Council of Professional Archaeologists.

KUCKELMAN, K.A., LIGHTFOOT, R.R., MARTIN, D.L. 2002. The bioarchaeology and taphonomy of violence at Castle Rock and Sand Canyon Pueblo, southwestern Colorado. Antiquity 67 (3): 485-513.

Hovenweep National MonumentScience ViewIndiańska przeszłość i współczesność 

 

Spodobał Ci się ten wpis? Podziel się nim ze znajomymi, udostępniając w serwisach społecznościowych. 

Jeśli podoba Ci się tematyka bloga, sposób w jaki piszę i jak łączę pasję do archeologii z podróżami, polub Archeopasję na facebooku. Bądź na bieżąco i zapisz się do newslettera

Jeśli masz pytania dotyczące tematów poruszanych na blogu napisz do mnie archeopasja@gmail.com

O autorze:

Julita Rękawek
Julita Rękawek

Archeolog i pasjonatka sztuki naskalnej oraz podróżowania, zarówno palcem po mapie, jak i w rzeczywistości...

Dodaj Komentarz

Fotogaleria